Dioxin là loại hóa chất độc hại mà loài người đã tìm ra được. Với một liều lượng 1 nanogram (1 phần tỉ gram) đã có thể gây bệnh ung thư, tai biến sinh sản ở người và di truyền đến đời con cháu. Với liều lượng vài chục nanogram, có thể lập tức gây chết người... Chính vì vậy, dù chiến tranh đã lùi xa hơn 30 năm, nhưng nỗi đau về thể xác và tinh thần vẫn còn đeo bám dai dẳng đối với hàng triệu gia đình người Việt Nam là nạn nhân chất độc da cam/dioxin (NNCĐDC). Theo ước đoán, có khoảng 4,8 triệu người dân Việt Nam bị phơi nhiễm dioxin, trong đó có khoảng 3 triệu người là NNCĐDC (khoảng 300.000 NNCĐDC là trẻ em)...

Tại Bến Tre, những người bị nhiễm chất độc da cam hầu hết là cán bộ kháng chiến, bộ đội, thanh niên xung phong và nhân dân sống trong vùng bị rải chất độc, một số là những người từng phục vụ trong quân đội, chính quyền chế độ Sài Gòn. Trong số đó, nhiều người đã chết trong đau khổ hoặc sống trong tình trạng bệnh tật giày vò vì di chứng tàn khốc của chất độc da cam. Nhiều phụ nữ tưởng đã hưởng được hạnh phúc làm mẹ nhưng rồi lại rơi vào đau khổ và tuyệt vọng khi sinh ra những đứa con bị dị dạng, dị tật vì ảnh hưởng chất độc da cam/dioxin. Càng thương tâm hơn, hầu hết các gia đình NNCĐDC đều có hoàn cảnh nghèo, cuộc sống hết sức khó khăn!

2. Bà Lê Thị Thanh Vân, Chủ tịch Hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin (Hội NNCĐDC) tỉnh Bến Tre, cho biết: “Ngày 24-7-1998, Chính phủ thành lập Quỹ bảo trợ NNCĐDC (thuộc Hội Chữ thập đỏ Việt Nam), với mục đích huy động sự giúp đỡ của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước dành cho các NNCĐDC. Tháng 2-2000, Chính phủ có chính sách hỗ trợ các nạn nhân bị nhiễm chất độc da cam và Ban Bí thư Trung ương Đảng chính thức lấy ngày 10-8 hàng năm là Ngày vì nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam. Tại Bến Tre, Hội NNCĐDC cũng đã được thành lập vào ngày 20-10-2006...”. Bà Lê Thị Thanh Vân đã đưa cho tôi xem danh sách các NNCĐDC tại Bến Tre bị dị dạng, di tật. Đó là danh sách dài dằng dặc với những hình ảnh quá đỗi thương tâm.

Lần theo danh sách các NNCĐDC, tôi đã đến hộ anh Trương Tấn Lực, ở ấp Tân Phước, xã Tân Thanh (huyện Giồng Trôm). Cả gia đình gồm anh Trương Tấn Lực, chị Trương Thị Mén, chị Trương Thị Hùng thân thể đều bị co rút, tâm thần lơ ngơ. Khi chị Hùng sinh con, các con của chị bị di chứng còn nặng hơn so với những người trong gia đình. Còn Đỗ Văn Lường và Đỗ Văn Lẽo, hai con trai của bà Huỳnh Thị Ngợi, ở ấp 7, xã Phước Long, huyện Giồng Trôm, đều bị bại liệt toàn thân. Ông Nguyễn Văn Huệ, ở ấp Định Hưng, xã Định Thủy (huyện Mỏ Cày), có hai con Nguyễn Văn Thương và Nguyễn Thị Thúy, bị liệt hai chân, hai tay bị co rút. Trường hợp của anh Trương Văn Xuân, ở ấp An Lợi Thượng, xã An Thạnh (huyện Mỏ Cày), cả tay chân đều bị liệt, nằm một chỗ... Còn nhiều, rất nhiều những tình cảnh đau thương như thế và hơn thế vì chất độc da cam/dioxin mà chúng tôi không thể nào kể hết ra đây được!

3. Hội NNCĐDC tỉnh Bến Tre thành lập chưa tròn 1 năm nhưng thông qua sự phối hợp với Hội Chữ thập đỏ tỉnh, hội đã nhanh chóng tiếp cận với các đối tượng NNCĐDC và có ngay chương trình hành động bảo trợ họ với sự hỗ trợ đóng góp của nhân dân, nhiều mạnh thường quân trong và ngoài tỉnh. Mặc dù số quỹ vận động được chưa nhiều, nhưng Hội NNCĐDC tỉnh Bến Tre rất tích cực trong chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, cấp xe lăn, xây nhà tình thương, giúp vốn chăn nuôi, sản xuất và cấp học bổng cho trẻ em thuộc gia đình NNCĐDC.

Trước đó, năm 2003, thông qua Hội Chữ thập đỏ tỉnh, tổ chức hợp tác phát triển Na Uy đã giúp phẫu thuật chỉnh hình cho 476 trẻ em và phục hồi chức năng 300 em là NNCĐDC, tổng chi phí cho dự án này trên 1,6 tỉ đồng. Sứ quán Canada, báo Tuổi Trẻ TP Hồ Chí Minh, Saigon Co.op hỗ trợ 382 triệu đồng chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng cho 100 em và hỗ trợ vốn sản xuất, tín dụng cho người nghèo là NNCĐDC. Đến nay, đã có trên 400 lượt người tại các xã Thạnh Trị (Bình Đại), Lương Hòa, Tân Hào, Tân Thanh, Bình Thành (Giồng Trôm), An Khánh, Phú Đức, Phú Túc, Tân Thạch (Châu Thành) được vay vốn từ quỹ tín dụng trên...

Bà Lê Thị Thanh Vân nói: “Hầu hết những gia đình có NNCĐDC rất nghèo, không đủ điều kiện để tiếp cận với ngân hàng. Với hình thức cho vay này, chị em mỗi tháng họp một lần để đóng lãi, gởi tiền tiết kiệm để rồi xoay vòng cho người khác vay. Cách làm này mang tính cộng đồng rất cao. Dù cơn bão số 9 cuối năm 2006 tàn phá nặng nề các xã Thạnh Trị, Lương Hòa, Tân Hào, nhưng những chị em đã vay vốn tại các xã này vẫn trả đủ vốn 100%...”. Ngoài ra, từ năm 1993 đến nay, mỗi năm Hội Bạn của những người Việt Nam tại Pháp đều cấp 20 -25 suất học bổng (mỗi suất từ 2 triệu đồng đến 6 triệu đồng) giúp cho nhiều trẻ em gia đình NNCĐDC vượt khó, an tâm học tập. Điển hình có em Đỗ Minh Trí, quê quán xã Quới Điền, huyện Thạnh Phú, học tại Trường Nuôi dạy trẻ em khuyết tật Bến Tre. Cha, mẹ, chị gái của Trí và cả em nữa, tất cả đều bị mù hai mắt. Em còn lại người cô, cũng bị bại liệt. Vượt qua khổ nhọc của bản thân và gia đình, Trí học rất giỏi. Còn em Phạm Việt Nhân, bị mù hai mắt, học Trường Nuôi dạy trẻ khuyết tật Bến Tre. Nhân cũng học rất giỏi. Hai em Nguyễn Văn Hòa và Phạm Kỳ Minh đều bị liệt hai chân nhưng rất cố gắng trong học tập và đã tốt nghiệp THPT. Được biết, Phạm Kỳ Minh đã mở cơ sở sửa chữa điện tử tại xã Tân Thành Bình (Mỏ Cày)...

Thế nhưng, do NNCĐDC quá đông, hầu hết gia đình họ đều quá nghèo, nên sự giúp đỡ từ Quỹ NNCĐDC của tỉnh Bến Tre chỉ có thể chia sẻ phần nào những đau thương, mất mát của họ. Trên thực tế, dù đã có nhiều cố gắng nhưng những gì mà Hội Chữ thập đỏ và Hội NNCĐDC Bến Tre đã làm được hãy còn quá ít so với yêu cầu rất lớn và lâu dài trong việc giúp đỡ NNCĐDC.

Bác sĩ Huỳnh Văn Công, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Bến Tre, cho biết: “Ngày 12-7-2007, Hội Chữ thập đỏ và Hội NNCĐDC tỉnh Bến Tre đã phát động tháng cao điểm vận động mọi tầng lớp trong xã hội hướng về Ngày Vì nạn nhân chất độc da cam/dioxin 10-8. Chúng tôi kêu gọi sự quan tâm hơn nữa của toàn xã hội dành cho NNCĐDC. Tiếp tục tuyên truyền nâng cao nhận thức và thực hiện cuộc vận động toàn dân xây dựng Quỹ bảo trợ NNCĐDC, xem đây là việc làm thường xuyên. Mỗi chúng ta và cả cộng đồng hãy cùng nhau làm ngời sáng thêm truyền thống “Thương người như thể thương thân” của dân tộc Việt Nam để chia sẻ nỗi đau với những gia đình và NNCĐDC”.