ông Đinh Viết Tứ, một luật sư người Việt đang hành nghề tại Quận Cam, bang California đã có bài viết về vấn đề này. Xin trân trọng giới thiệu bài viết này với bạn đọc: Lời kêu gọi chính thức

Lần giở lại những tài liệu trong hồ sơ, người ta có thể đi đến kết luận ngay rằng sự kiện gây tác hại đến sức khỏe con người của chất diệt cỏ màu da cam được quân đội Mỹ rải xuống các khu rừng rậm hoặc đồng hoang Việt Nam hồi thập niên 60 của thế kỷ trước là hoàn toàn chính xác. Chính ngay trong nước Mỹ, các cựu quân nhân của họ bị ảnh hưởng của hóa chất da cam này cũng được tòa án Mỹ thụ lý và bồi thường bằng cách chữa trị cho toàn bộ những người bị ảnh hưởng tai hại ấy và gần 6 tháng trước đây người cựu chiến binh khởi kiện Kerry Rayan cũng đã qua đời.

Cũng ngay tại Mỹ, một số bệnh viện như Trung tâm Điều trị Y khoa tại thành phố Long Beach, California cũng thường xuyên phân phát những tờ rơi nhằm thông báo cho các cựu chiến binh trong cuộc chiến Việt Nam của họ phải liên lạc ngay với Trung tâm một khi có nghi ngờ về sức khỏe của họ bị ảnh hưởng bởi hóa chất này.

Và, một lời kêu gọi chính thức với giới lãnh đạo Mỹ về sự kiện kể trên chắc phải là lời đề nghị chính thức của bác sĩ Nguyễn Trọng Nhân, nguyên Bộ trưởng Y tế Việt Nam trong buổi tiếp kiến tại khách sạn Deawoo, Hà Nội với Tổng thống Mỹ Bill Clinton trong cuộc viếng thăm của ông hồi cuối năm 2000, là giải quyết trách nhiệm của Mỹ đối với hàng ngàn nạn nhân người Việt hiện đang đau khổ vì bị hóa chất da cam tác hại đến thân thể và sức khỏe.

Những chứng cứ cụ thể

Hiển nhiên, đây là vụ án có tính chất rất phức tạp, vì thời gian khởi phạm đã quá xa, chứng lý căn bản lại liên quan đến vấn đề khoa học còn bị tranh cãi, lại liên quan đến ảnh hưởng của thời tiết, môi trường và phương thức sống... nên dù Việt Nam đã có những con người cụ thể làm chứng cứ như người cựu chiến binh tên lửa Lê Văn Lóp, vì ảnh hưởng của hóa chất này đã khiến anh ba lần lập gia đình nhưng các con sinh ra đều bị dị dạng trong bào thai hoặc không thành hình.

Nổi bật nhất là trường hợp hai bé Việt Đức khi sinh ra đã bị dính liền nhau, khiến cho giới y học trong nước đã phải tìm cách tách đôi, hy sinh bé Việt vì cả hai có chung một số bộ phận. Ngoài ra, cũng phải kể đến trường hợp của gia đình ông Phạm Chương thuộc Bộ Tư lệnh miền Nam ở Bù Đốp, Bình Phước trước kia, cùng vợ là Hoàng Thị Tiêm cũng đang bị hóa chất này hoành hành kể cả năm người con của họ.

Ba trường hợp dẫn chứng kể trên, chính là hậu quả của chiến dịch Ranch Hand triển khai từ ngày 13-1-1962 đến 30-6-1971 mà cao điểm là hai năm 1967 và 1968 trong đó quân đội Mỹ đã thực hiện 8.524 phi vụ rải chất độc da cam xuống miền Nam nước ta, mà con số này đã được ông Robert E.Black thuộc Viện Hàng hải Massachusettes, Mỹ, nêu ra trong một cuộc hội thảo tại Hà Nội. Cũng trong thời gian rải chất độc ấy, hơn 76 triệu lít (có chứa 170 kg chất dioxin) đã được đổ xuống các khu rừng phía Nam, đặc biệt thuộc các tỉnh phía tây - bắc và đông - bắc Sài Gòn, tức là các tỉnh Bình Dương, Bình Phước, Biên Hòa, Long Khánh và Tây Ninh đã phải gánh chịu 2.401 phi vụ. Đặc biệt, ngày 1-6-1968 vì lý do kỹ thuật, chiếc máy bay rải chất độc đã phải đổ thẳng gần 4.000 lít hóa chất xuống sông Đồng Nai, cách Sài Gòn hơn 10 cây số.

Ở vùng Tân Biên, chiến khu D, Dương Minh Châu và Mã Đà, nơi đặt bản doanh của Trung ương Cục Khu ủy Sài Gòn - Gia Định, Khu ủy miền Đông thì hóa chất này đã được rải trên diện tích với đường kính từ 10 đến 30 cây số, khiến một doi hóa chất này đã bay về Sài Gòn làm trụi lá một số cây ở vùng Quận Nhất và trước Dinh Độc Lập (nay là dinh Thống Nhất). Vì thế, theo bác sĩ Phan Xuân Tứ, Trưởng khoa Sản Bệnh viện Đồng Nai, trong những năm 1990 đến 1994 thì 40% sản phụ sinh quái thai có hộ khẩu ở Biên Hòa và bác sĩ Dương Thị Mùi, Giám đốc Bệnh viện cho rằng tình trạng sảy thai, u xơ tử cung, ung thư gan thường gặp ở các nữ bệnh nhân đã từng chiến đấu trong vùng bị rải chất độc.

Tác hại này còn lan sang cả động vật, điển hình là tại khu Mã Đà, số động vật sinh sống đã giảm hẳn, giống thú giảm khoảng 25,5% tức là từ 39 xuống 29; số loài giảm từ 52 xuống 38, riêng loài vượn Hylobitidea trong đó có loài vượn đen, không còn khả năng xuất hiện như trước.

Giải quyết nội bộ

Như trên đã đề cập, về phía Mỹ, các cựu quân nhân bị tác hại do chất độc này đã được giải quyết từ năm 1984, sau khi họ khởi kiện bảy công ty sản xuất chất độc da cam/dioxin, trong đó có Dow Chemical và Monsanto, với số tiền bồi thường 180 triệu USD.

Tiếp đó, người ta mới tiết lộ rằng với chất dioxin chỉ cần 80 gram là người ta có thể tiêu diệt toàn bộ các vật sống tại thành phố New York và rằng ngay chính viên phi công Elmo Zumwalt III, là con của vị trung tướng đã ra lệnh rải chất độc này, cũng bị chết sau này vì bệnh ung thư do biến chứng của chất độc da cam và chính tại công ty sản xuất hóa chất Diamond Co tại Newark, New Jersey, 50 công nhân cũng đã bị nhiễm độc ngoài da và hậu quả là chính vị Thống đốc Tiểu bang phải ra lệnh cho cư dân quanh vùng nhà máy phải di tản cách xa 600 mét.

Cũng vì tác hại lớn lao của hóa chất vừa kể, một nhiếp ảnh gia người Nhật Bản tên là Goro Nakamura đã đơn phương đi sưu tầm các tư liệu và chụp ảnh nhằm giới thiệu với công luận thế giới và kêu gọi việc loại trừ hóa chất này. Ông Nakamura đã đem một số hình ảnh đến Việt Nam triển lãm vào đầu năm 2001 tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Nhờ thế, một cuộc hội nghị quốc tế về môi trường Việt Nam - Myanmar - Lào đã được tổ chức tại Stockholm, Thụy Điển trong ba ngày từ 26 - 28-7-2002 nhằm nêu lên tác hại thảm khốc của hóa chất da cam nhằm cảnh báo thế giới.

Chống đối từ phía Mỹ

Ngay từ năm 1961, khi bắt đầu sử dụng loại hóa chất này vào cuộc chiến thì ngay trong Bộ Ngoại giao Mỹ, một số viên chức như Roger Hillsman, Đại sứ Averrell Harriman cũng lên tiếng phản đối, vì hai vị này cho rằng hóa chất ấy sẽ làm hủy hoại cuộc sống tại những nơi rải và tiêu hủy ruộng đồng của cư dân.

Cùng với quan điểm trên, nhà toán học người Anh Bertrand Russell đã công khai tố cáo hành động dã man của Mỹ trong sự kiện này và đòi đưa Mỹ ra Tòa án quốc tế, nhưng có điểm lạ lùng là chính Tổng thống Sài Gòn Ngô Đình Diệm lúc đó lại tán đồng và ca ngợi thành quả của việc khai quang vô nhân đạo này.

Tiếp đó, đến năm 1966 hơn 30 nhà khoa học Mỹ đã cùng ký đơn thỉnh nguyện gửi Tổng thống Lyndon Baines Johnson lên án việc tiếp tục sử dụng hóa chất độc hại da cam để khai quang và dù được sự hướng dẫn của hơn 5.000 nhà khoa học trên toàn cầu, chất độc này vẫn được sử dụng vì quyền lợi không nhân đạo của Mỹ. Để đáp ứng, nhà cầm quyền Mỹ đương thời chỉ chấp nhận việc cho nghiên cứu chiếu lệ, kể cả khi Đại sứ Mỹ tại Nam Việt Nam Ellsworth Bunker đã phúc trình với Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu về tác hại của hóa chất này thì chính Thiệu lại xin duy trì sử dụng nhưng hạn chế từng địa phương và phản đối đến kết quả của cuộc nghiên cứu vào năm 1969 cho thấy thành phần đơn chất 2, 4, 5 - T là tác nhân gây ra dị thai, dị dạng bẩm sinh hay chết trong bụng mẹ khi có nồng độ cao, rồi đến 15-4-1970 thì kết quả ấy mới được công nhận do liên Bộ Y tế, Xã hội, Nông nghiệp và Nội vụ Mỹ để đi đến quyết định ngưng sử dụng chất độc hại này.

Một điểm đáng ghi nhận nữa là vào năm 1998, một người trong cuộc đã gửi thư lên Thượng Nghị sĩ Tom Daschel, Lãnh tụ Đảng Dân chủ, để tỏ bày rằng chính khi sử dụng thì những người trong cuộc đã biết rõ tác hại của hóa chất này, nhưng là sử dụng cho kẻ thù và trên đất của nước khác do đó họ vẫn tiếp tục sử dụng chất độc này. Những tác giả bức thư kêu gọi Chính phủ Mỹ cần giúp đỡ cựu chiến binh của họ đã bị ảnh hưởng do chất độc da cam dioxin này.

(còn nữa)