Hơn một tuần có mặt tại TP.HCM, GS Chung không có chút thời gian rảnh rỗi để về thăm nơi chôn nhau cắt rốn và thăm người thân dù sinh ra ngay trên mảnh đất này. Ngược xuôi khắp miền Tây Nam bộ, GS đang tranh thủ từng phút để giới thiệu sự phong phú của văn hóa VN với các đồng nghiệp và sinh viên của mình đến từ Mỹ.

“Việt Nam học” trên đất Mỹ

GS còn một mục đích nữa: sưu tập tư liệu cho nghiên cứu, đồng thời làm tư liệu giảng dạy cho sinh viên bên Mỹ với mong muốn “bành trướng” bộ môn Việt Nam học, Việt - Mỹ học và đem lại sự hiểu biết về văn hóa cũng như cội nguồn VN một cách toàn diện cho người Việt đang sống cách quê nhà nửa vòng Trái đất.

Những gì ông làm là cả một chặng đường dài của một người đầy tâm huyết với văn hóa dân tộc. GS Chung bồi hồi nhớ lại con đường hình thành bộ môn Việt Nam học ở Mỹ cách đây 25 năm: “Vào khoảng cuối thập niên 1970, tiểu bang California nơi tôi giảng dạy nhận nhiều học sinh di dân đến nên rất cần những giáo viên am hiểu văn hóa cũng như lịch sử của những đợt di dân này”. Tận dụng lợi thế của mình, GS Chung trở thành một giảng viên dạy song ngữ (dạy song song tiếng mẹ đẻ và tiếng Anh) cho sinh viên đến từ VN, giúp các em theo kịp chương trình. Từ đó ông manh nha mong muốn thành lập bộ môn Việt Nam học.

Những năm đầu tiên lập học trình cho môn học là cả một sự thử thách. Đầu tiên là làm thế nào cho sinh viên hiểu về quá trình hình thành của cộng đồng người Việt tại Mỹ. Tại ĐH Berkeley, GS mày mò soạn học trình, nghiên cứu tìm số liệu nghiêm túc và những tài liệu dẫn chứng.

Từng tham dự những buổi lên lớp của GS Chung tại Mỹ, cô Trần Tường Vy - giảng viên khoa tiếng Việt và văn hóa VN cho người nước ngoài (ĐH KHXH&NV) - xúc động kể: “Các bài giảng phần lịch sử cận và hiện đại của thầy rất sinh động mà ngay cả chúng tôi ở trong nước cũng không chuẩn bị kỹ được đến như vậy. Thầy sưu tầm những bức ảnh lính Mỹ đốt làng mạc VN, ảnh các nhà sư tự thiêu để phản đối chiến tranh, ảnh nạn nhân chất độc da cam... để minh họa sinh động cho phần nói về chiến tranh VN. Bài giảng nào cũng có lửa và chứa đựng sự dũng cảm, trí tuệ của người thầy mang dòng máu VN”.

Sau tám năm vừa nghiên cứu vừa giảng dạy tại Berkeley, GS Chung được mời về ĐH San Francisco để bắt đầu chương trình Á - Mỹ học (Asian American Studies) với góc cạnh và tầm nhìn từ cộng đồng người Việt. Năm 1995, với sự ủng hộ của sinh viên VN và khoa Á - Mỹ học, đặc biệt là của hiệu trưởng Robert Corrigan, ĐH San Francisco có Trung tâm Việt - Mỹ học đầu tiên; GS Chung vinh dự trở thành giám đốc trung tâm này.

Cơ hội không thể bỏ qua, ông lập tức tổ chức các lớp học tiếng Việt thường xuyên và liên tục, cùng việc tổ chức những trao đổi với trong nước rất thường xuyên. Ông còn tổ chức những chuyến đi thăm Trường ĐH KHXH&NV tại VN cho hiệu trưởng và các giáo sư Trường San Francisco và ngược lại, các giáo sư trong nước cũng được mời đến Mỹ. Những giáo sư VN có tên tuổi như Đinh Lê Thu, Nguyễn Văn Lịch, Võ Tòng Xuân đều đến thăm và làm việc với trường.

VN ở ngay trong tim!

Năm 1998, GS Chung trở lại Trường San Francisco đảm nhiệm chức vụ chủ nhiệm khoa Á - Mỹ học để có điều kiện tiếp tục theo đuổi mục tiêu đưa bộ môn Việt Nam học đi vào chiều sâu và có một chỗ đứng vững chắc trong hệ thống học trình của Mỹ.

Cô Tạ Minh Hoa, giám đốc Trung tâm Việt - Mỹ học (người kế nhiệm thầy Chung), nhớ lại: “Năm 2005, thầy Chung cùng tôi bắt đầu một hoạt động mà thầy ấp ủ đã lâu: đưa sinh viên Việt kiều Mỹ về nước học tiếng Việt kết hợp tìm hiểu về văn hóa, phong tục, tập quán cũng như cội nguồn dân tộc. Lớp học thành công hơn mong đợi khi các sinh viên đều tiếp tục học ngay trên đất Mỹ và rất nhiều em đã đăng ký hoặc bày tỏ nguyện vọng theo học chuyên ngành Việt Nam học”.

Chẳng hạn như Becky, một thành viên lớp học tiếng Việt, hào hứng kể: “Ban đầu mình rất muốn biết và tìm hiểu vì sao thầy cô yêu VN đến vậy. Nhưng khi chưa tìm ra câu trả lời thì mình đã yêu VN rồi và không cần tìm câu trả lời nữa: nó ở ngay trong tim những người VN!”.

VAVA (Theo Tuoitre)