Chính phủ Việt Nam ước tính có tới bốn triệu người trong nước bị ảnh hưởng của các chất khai quang mà Mỹ rải ở Việt Nam trong thời gian chiến tranh.

Trong số đó không chỉ có các cựu chiến binh từng tham chiến mà cả con cái của họ.

Một số em hiện đang được nuôi dưỡng tại làng Hữu Nghị Việt Nam của hội Cựu chiến binh.

Đường từ trung tâm Hà Nội tới làng Hữu Nghị nằm ở huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây lầm bùn trong cơn mưa dầm đầu xuân.

Trẻ em trong làng về ăn Tết với gia đình tuần này cũng đang dần dần trở lại. Chỉ mấy hôm nữa, là ngôi làng sẽ lại đông đúc, rộn rã tiếng trẻ như thường lệ.

Dị tật

Tại một khu nhà ở trong làng, các em đang ngồi xem vô tuyến khi khách đến. Trai gái, độ tuổi khác nhau nhưng em nào cũng có nét gì đó bất thường.

Trong làng có sáu khu nhà ở như thế này, mỗi nhà chứa khoảng 20 em, đều bệnh tật.

Ban quản lý nói rằng các em bị nhiễm chất độc màu da cam từ cha mẹ, là những người từng tham gia chiến tranh.

Ông Đặng Vũ Dũng, giám đốc làng Hữu Nghị, giải thích các em được chuyển tới làng sau khi đã có các đánh giá tại các cấp y tế cơ sở rằng cha mẹ các em là cựu chiến binh đã bị nhiễm chất độc hóa học từ thời chiến tranh.

"Cũng bởi vì chiến tranh qua đã lâu rồi, nên hiện nay đã xuất hiện thế hệ thứ ba bị ảnh hưởng của chất độc da cam."

Ông Dũng cho biết, trong số 120 em được nuôi trong làng, có tới 2/3 là bị thiểu năng trí tuệ, công việc chăm sóc đòi hỏi vô cùng kiên trì.

Tuy nhiên cũng có em bị dị tật về hình thể, nhưng trí tuệ phát triển bình thường và được học văn hóa, học nghề để sau này có thể quay trở lại cuộc sống xã hội một cách tương đối bình thường.

Em Lê Đức Quang, quê ở Thanh Hóa, tuy đã 18 tuổi nhưng bé như trẻ sáu, bảy tuổi.

Em cho biết gia đình em có bảy người con, ba người sinh trước khi cha em đi bộ đội thì lành lặn nhưng bốn anh em sinh ra sau khi cha giải ngũ về thì đều dị tật.

Quang khá khéo tay, trang hoàng góc phòng ở của mình rất đẹp, và là một trong số các em sẽ được dạy nghề để khi trở về có thể đóng góp giúp gia đình.

Trách nhiệm

Trong khoảng mười năm, quân đội Hoa Kỳ đã rải khoảng trên 70 triệu lít chất khai quang xuống Việt Nam, chủ yếu là tại các tỉnh phía Nam.

Đại diện các nạn nhân chất độc da cam của Việt Nam năm 2004 đã khởi kiện các công ty hóa chất Mỹ, vốn cung cấp chất khai quang trong quân đội thời kỳ chiến tranh.

Thế nhưng, qua hai lần xét xử, tòa án Hoa Kỳ đều bác đơn của các nạn nhân Việt Nam với lý do không đủ chứng cứ. Hiện nay còn chưa rõ tại tòa Thượng thẩm các nạn nhân chất da cam của Việt Nam có giành được quyền theo đuổi vụ kiện này hay không.

Tuy nhiên, giáo sư Nguyễn Trọng Nhân, phó chủ tịch quỹ hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam của VN nói, việc trợ giúp cho các nạn nhân cần được tiến hành càng sớm càng tốt.

Hồng Nga (Theo BBC)