Đó là cách làm rất nhân bản của Đội văn nghệ nạn nhân chất độc da cam đang sinh sống tại Chi hội khuyết tật thuộc Công ty An Phúc. Các thành viên trong đội lấy lời ca, tiếng hát, những việc làm có ích để cảm hóa những người lầm lỗi và ủng hộ những người cùng cảnh ngộ.

Các thành viên trong đội văn nghệ đều có hoàn cảnh giống nhau: bị di chứng chất độc da cam, gia đình nghèo và không ngừng nỗ lực vượt qua số phận nghiệt ngã để trở thành người có ích, “tàn mà không phế”.

Đội văn nghệ đặc biệt

Mỗi em một nơi, tập hợp nhau về cùng một mái ấm An Phúc, do ông Trần Hữu Quang và bà Nguyễn Thị Chí Liêm đỡ đầu. An Phúc - cái tên mà những người sáng lập mong muốn các em được an lành, hạnh phúc. Từ chỗ các em không nghề nghiệp, không biết chữ, về với mái ấm, các em được học chữ, học nghề và nhất là được dạy hát, đàn. Hiện nay, tại cơ sở An Phúc, các em hình thành đội văn nghệ đi lưu diễn khắp mọi miền đất nước. Hôm tôi đến, các em đang tập văn nghệ để chuẩn bị những đợt lưu diễn mới.

Em Lê Văn Bình (tên cúng cơm cha mẹ đặt là Quẹo), quê Bình Thuận thuộc trường hợp đặc biệt. Hai tay và hai chân em không có xương, cả thân người em được kết nối với nhau bằng những bó gân, cơ. Nhưng với nghị lực phi thường, Bình đã vượt qua những nghịch cảnh để học đàn, hát và nhất là thổi sáo. Tiếng sáo của Bình réo rắt, lay động lòng người. Ai đã một lần chứng kiến Bình thổi sáo, không cầm được nước mắt. Không chỉ là một cây văn nghệ, Bình còn là người thành thạo vi tính, có thể check mail, lướt web, cập nhật tin tức và giao dịch với thế giới bên ngoài bằng internet.

Nhưng có lẽ người nổi bật nhất trong đội văn nghệ là em Lê Văn Ở, quê Hòn Đất, Kiên Giang. Ở bị mù cả hai mắt, nhưng được các bạn tín nhiệm bầu làm đội trưởng đội văn nghệ An Phúc. Mặc dù không thấy đường, nhưng những ngón tay của Ở lả lướt trên phím đàn nhuyễn đến mức đáng kinh ngạc. Chỉ cần các “ca sĩ” trong đội nói tên bài hát, Ở sẽ tự chỉnh tông nhạc mà không cần người giúp đỡ. Những ngón tay thoăn thoắt trên phím đàn, Ở chơi như một nghệ sĩ thực thụ.

Ngoài Bình và Ở, trong đội văn nghệ còn còn các “ca sĩ” Danh Đi, Hồ Văn Đủ (đều bị mù bẩm sinh), Lê Văn Thuận (em ruột Bình, bị chất độc da cam như anh)… Các em hợp thành một đội văn nghệ đặc biệt. 

Bà Nguyễn Thị Chí Liêm, Phó giám đốc cơ sở An Phúc cho biết: Trong một lần đội văn nghệ đi biểu diễn ở một trung tâm cai nghiện, một số trại viên đã khóc nức nở vì cảm thấy không bằng các em. Sau đêm diễn đó, một số trại viên đã đến hứa với bà rằng sẽ cố gắng làm lại cuộc đời. Theo bà Liêm, chính nghị lực phi thường của các em đã cảm hóa được những người lầm lỡ.

Dù đôi mắt không nhìn thấy, nhưng đôi tay Lê Văn Ở vẫn lả lướt trên phím đàn. Ảnh: L. Hoàng

Vượt lên số phận 

Từ khi thành lập đến nay, Đội văn nghệ đặc biệt đã đi lưu diễn khắp mọi miền đất nước, dùng lời ca tiếng hát để kêu gọi cộng đồng ủng hộ nạn nhân chất độc da cam. Tính đến nay, đoàn văn nghệ đã đi đến các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Khánh Hòa, Bình Định, Thừa Thiên - Huế, Hà Tĩnh, Nghệ An, Ninh Bình, Quảng Ninh, Kiên Giang, Bà Rịa - Vũng Tàu... biểu diễn văn nghệ và xin chữ ký ủng hộ nạn nhân chất độc da cam. Trong các chuyến đi này, đoàn đã thu thập được hàng chục ngàn chữ ký để ủng hộ nạn nhân chất độc da cam.

Lê Văn Bình cho biết, là nạn nhân chất độc da cam, nhưng em và các bạn văn nghệ trong đội muốn tiếp cận cuộc đấu tranh đòi công bằng đối với các công ty hóa chất Mỹ và chính quyền Mỹ gây ra cho người dân Việt Nam theo một cách khác. “Trước giờ, người ta nhìn nạn nhân chất độc da cam với sự cảm thông, chia sẻ và cả thương hại. Chúng tôi không muốn như vậy. Tôi và các bạn trong đội sẽ chống lại số phận bằng chính trí tuệ, nghị lực của mình bằng những lời ca, tiếng hát. Đến bây giờ, những gì chúng tôi làm đã cho thấy hướng đi này là đúng”.

Bà Liêm cho biết, không chỉ các em biểu diễn văn nghệ mà còn tự tạo việc làm cho mình bằng nghề làm hoa bằng thủy tinh. Tất cả các em trong cơ sở An Phúc, mỗi người một việc, nỗ lực làm ra những sản phẩm hoa thủy tinh kiếm thêm thu nhập, nuôi sống bản thân. Với sự cần mẫn, những sản phẩm các em làm ra đều được thị trường tiêu thụ hết.

Theo bà Liêm, với nỗ lực vượt khó, bà tin rằng hướng đi của các em nạn nhân chất độc da cam ở cơ sở An Phúc sẽ chiến thắng số phận.

Lâm Hoàng